.

Jak co roku, wraz z nastaniem czerwca udajemy się na przerwę wakacyjną. Kolejny nowy post na naszym blogu pojawi się w niedzielę, 3 września. Jednocześnie cały czas zapraszamy na naszą stronę na Facebooku, gdzie przez cały letni okres niezmiennie będziemy prezentować ciekawostki historyczne związane z regionem, jak zdjęcia, ogłoszenia prasowe, itp.

Śledź nowe posty

poniedziałek, 22 sierpnia 2016

dr Sławomir Mrozek, Światło z Gorlic. Ignacy Łukasiewicz w mieście nad Ropą. Zarys biografii Ignacego Łukasiewicza do 1854 r.



dr Sławomir Mrozek, Światło z Gorlic. Ignacy Łukasiewicz w mieście nad rzeką Ropą.

Zarys biografii Ignacego Łukasiewicza do 1854 r.

            Ignacy Łukasiewicz urodził się 8 marca 1822 r. w Zadusznikach w powiecie mieleckim. Był synem Józefa Łukasiewicza „posesora” i Apolonii z Świetlików, córki Franciszka i Anny. Otrzymał na chrzcie imiona Jan Boży, Józef, Ignacy. Rodzicami chrzestnymi byli Franciszek Skwirzyński, administrator dóbr Niziny, Barbara Solmanowa, Mikołaj Solman reprezentant dominium, czyli mandatariusz oraz panna Emilianna Łukasiewiczówna. Łukasiewiczowie byli średnio zamożną szlachtą, pochodzenia ormiańskiego. Szlachta ta zamieszkiwała powiaty: Zaleszczyki, Borszczów i Horodenka[1].
            Ojciec Łukasiewicza brał udział w powstaniu kościuszkowskim w 1794 r.
Był administratorem dóbr Bachórz i Dynów w powiecie brzozowskim, następnie Chorzelów  i Gawłowice w powiecie mieleckim. Nabył po latach ziemię w Zadusznikach, a jednocześnie dzierżawił z dóbr Baranów wsie Zaduszniki, Zachwiejów i Czajkową w powiecie mieleckim. Matka Łukasiewicza Apolonia ze Świetlików miała pochodzenia drobnoszlacheckie. Łukasiewiczowie mieli siedmioro dzieci, z czego pięć pozostało przy życiu. Syn Aleksander został administratorem dóbr Bachórz, Franciszek został prawnikiem i sędzią w Brzeżanach, córki Emilia Stacherska i Maria Folwarczna, oraz najmłodszy Ignacy – który został farmaceutą[2].
            Po śmierci Józefa Łukasiewicza w 1830 r. rodzina nabyła w Rzeszowie kamienicę. Ze względu na skromne warunki bytowe i brak finansów, Ignacy w latach 1831–1836 skończył tylko pięć klas gimnazjum Pijarów (obecnie I LO im. S. Konarskiego) w Rzeszowie. Jako czternastoletni chłopiec odbył praktykę u farmaceuty Antoniego Swobody w aptece w Łańcucie. W nowym mieście Ignacy Łukasiewicz przebywał do 1841 r. W czasie praktyki w Łańcucie nawiązał kontakty z Antonim Tarłowskim, który był kontrolerem z Fabryki Potockich, tajnym członkiem organizacji niepodległościowej „Sprzysiężenie Demokratów Polskich”. Organizacja niepodległościowa miała charakter umiarkowany. Skupiała się głównie na działalności organizatorskiej, oświatowej i pedagogicznej. Władze austriackie zdekonspirowały działalność organizacji niepodległościowej. Aresztowano Tarłowskiego, a Łukasiewicza odnotowano jako „podejrzanego politycznie”[3].
            Po czterech latach pracy przystąpił do egzaminu. Egzamin obejmował znajomość receptur, bezbłędne odczytywanie recept, tłumaczenie farmakognacji, chemię farmaceutyczną, oraz analizę chemiczną prostych związków chemicznych i praktyczna wiedza w dziedzinie farmacji i ustawodawstwa. Po zdaniu egzaminu przez Łukasiewicza przed Gremium Aptekarskim Obwodowym w Rzeszowie otrzymał awans na pomocnika aptekarskiego. Powrócił do apteki w Łańcucie w której pracował jako pomocnik jeszcze przez 14 miesięcy[4].
            Dnia 6 października 1841 r. podjął pracę w aptece obwodowej mgra Edwarda Hübla w Rzeszowie. W tamtym czasie nawiązał współpracę z Edwardem Dembowskim. Aptekarz został zaprzysiężony jako rejonowy agent „Centralizacji Towarzystwa Demokratycznego Polskiego” na Rzeszów i Łańcut, oraz zobowiązał się do przygotowania powstania w Rzeszowie i okolicy. Zajął się rozprowadzaniem czasopism i ulotek. Dnia 19 lutego 1846 r. został aresztowany i osadzony w więzieniu „karmelitańskim” we Lwowie. Dnia 27 grudnia 1847 r. został wypuszczony ale objęty dozorem policyjnym. We Lwowie mieszkał u brata Franciszka, który był urzędnikiem tamtejszego magistratu. Dnia 15 sierpnia 1848 r. został przyjęty na pomocnika aptekarskiego do „Apteki pod Złotą Gwiazdą”, która należała do Piotra Mikolascha. Była jedną z najlepszych aptek lwowskich o dobrze rozbudowanym laboratorium. Łukasiewicz zajmował się spisywaniem wielu recept[5].
            Dnia 15 września 1850 r. rozpoczął studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dwuletnie studia przygotowujące do egzaminu obejmowały znajomość: botaniki i mikologii (znajomość grzybów), zoologii, mineralogii (poznanie budowy wewnętrznej minerału), nauki o skałach, petrografii (nauka o skałach, zajmująca się składam i właściwościami fizycznymi i chemicznymi skał), fizyki doświadczalnej, chemii i farmakognozji (nauki o surowcach leczniczych). Był jednym z wyróżniających się studentów. Podjął nawet pracę w roli kierownika w fabryce ałunu w Dąbrowie nad Przemszą. Na drugim roku uczęszczał już tylko na wybrane przedmioty które go interesowały i fascynowały. Po ośmiu miesiącach przeniósł się na Uniwersytet do Wiednia by tam zapisać się na czwarty semestr. Zdał egzamin farmaceutyczny z oceną dobrą i przedłożył pracę dyplomową pt. „Baryta et Anilinum”. Dnia 30 lipca 1852 r. uzyskał tytuł magistra farmacji[6].
            Farmaceuta wróciwszy do Lwowa, ponownie rozpoczął pracę w aptece u Mikolascha awansując na magistra. Jesienią 1852 r. zwrócili się do niego Żydzi drohobyccy z propozycją wykupienia destylowanej już ropy oraz określeniem przydatności destylatu. Na polecenie Mikolascha – Ignacy Łukasiewicz i Jan Zeh – rozpoczęli badania i prace doświadczalne nad ropą naftową. Po wielu próbach doświadczeń z ropą naftową, udało im się uzyskać jasnożółty destylat o słabym zapachu, podobny do Oleum Petrae album, sprowadzanym z zagranicy. Postanowili założyć spółkę Mikolasch – Zeh – Łukasiewicz. Po małym zainteresowaniu cieczą, Mikolasch wycofał się ze spółki. Ignacy Łukasiewicz z Janem Zehem postanowili nadal pracować nad destylacją ropy do celów oświetleniowych. Pod koniec 1852 r. udało im się wydzielić z ropy naftę. W 1853 r. aptekarz przy pomocy lwowskiego blacharza Adama Bratkowskiego skonstruował pierwszą prototypową lampę naftową. W tym samym roku jako pierwsza zabłysła w aptece Mikolascha. Dnia 31 lipca 1853 r. we lwowskim szpitalu przy blasku lampy naftowej dokonano zabiegu operacyjnego. Dzień ten stał się symbolem światowego przemysłu naftowego. Sukces z naftą sprawił, że Łukasiewicz i Zeh postanowili go opatentować w Austriackim Urzędzie Patentowym. Dnia 2 grudnia 1853 r. otrzymali wspólny patent na dwa lata. Ignacy Łukasiewicz postanowił wyjechać ze Lwowa i zająć się na miejscu w pobliżu miejsca wydobycia, destylacją ropy naftowej[7].






[1] W. Bonusiak, Szejk z Galicji, Ignacy Łukasiewicz 1822 – 1882, Rzeszów 2007, s. 8.
[2] S. Brzozowski, Ignacy Łukasiewicz, Warszawa 1974, s. 13.
[3] J. Dębski, Ignacy Łukasiewicz, narodziny przemysłu naftowego, Warszawa 1955, s. 27.

[4] Ibidem, s. 34.
[5] W. Bonusiak, op. cit., s. 27–52.
[6] Ibidem.

[7] S. Brzozowski, op. cit., s. 70.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz